ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΒΙΝΤΕΟ

Τετάρτη, 24 Ιανουαρίου 2018

ΉΡΩΕΣ ΚΑΙ ΗΜΙΘΕΟΙ



   


    Ο Πρόκλος, στο έργο του «Εις τον Κρατύλον Πλάτωνος εκλογαί χρήσιμοι, 97. 1 – 6 και 98.8 – 13», μας λέγει ότι ο Ζευς ονομάζεται πατέρας εκείνων που διατήρησαν αμόλυντο το θεϊκό και ηγεμονικό είδος της ζωής, αλλά είναι όπως του Ηρακλή και των Διοσκούρων. Εκείνων όμως που δεν κατάφεραν να στραφούν κάποτε προς το θείο [«οδ πιστρψαι ποτ πρς τ θεον δυνηθντων»] δεν θα μπορούσε να αποκληθεί σε καμία περίπτωση πατέρας, «οθ ς πρχων οθ ς λεγμενος». Όσοι λοιπόν μετείχαν σε κάποια ενέργεια που υπερβαίνει τη θνητή φύση, αμέσως έφτασαν στον
της «ανομοιότοιτας πόντο»  και αντάλαξαν την τιμή που αποδίδουν οι άνθρωποι με το σφάλμα απέναντι στους θεούς. αυτών πατέρας είναι ο Ζεύς, αλλά γενικά λεγόμενος πατέρας.
   Στην περίπτωση μερικών ανθρώπων ονομάζεται ξεχωριστά πετέρας, όπωςτου Ηρακλή, αυτών δηλαδή που διαφύλαξαν αναλλοίωτο τον δίιον και ηγεμονικό βίο ζώντας εν τη γενέσει.
Υπό τρείς έννοιες δηλ. είναι πατέρας ο Ζευς, θεών, ψυχών και μερικών [μεριστών] ψυχών που επέλεξαν τον νοητικό και θεϊκό βίο.
  Πιο επεξηγηματικά ο Πρόκλος, στο έργο του «Εις τον Κρατύλον Πλάτωνος εκλογαί χρήσιμοι, 117. 1 – 119.7», μας λέγει ότι τα τελευταία μέρη του πρότερο Κόσμου συνάπτονται γενικά με τα πρώτα του δεύτερου Κόσμου. Επί παραδείγματι ο Ερμής, όντας αρχαγγελική μονάδα, εξυμνείται ως θεός. Ο Πλάτων μάλιστα, όλη τη μεταξύ θεών και ανθρώπων έκταση την ονομάζει δαίμονες. Εκείνοι βέβαια είναι από την φύση τους τέτοιοι, οι στον πλατωνικό «Κρατύλο» από το «χρυσό γένος» δαίμονες και ημίθεοι ήρωες δεν είναι από την φύση τους ήρωες και δαίμονες, αλλά κατά σχέση, ως ψυχές που παραδίδονται κατά φύση στη γένεση, όπως ο μέγας Ηρακλής και οι παρόμοιοι.
   Χαρακτηριστικό μάλιστα των ηρωικών τούτων ψυχών ήταν η επιτέλεση σπουδαίων, η υπεροχή και η μεγαλοπρέπεια, και τους τέτοιου είδους ήρωες πρέπει να τους τιμάμε και να τους σεβόμαστε σύμφωνα με τα παραγγέλματα του Πλάτωνα που στους «Νόμους, 717.b» μας λέγει ότι «μετ θεος δ τοσδε κα τος δαμοσιν γε μφρων ργιζοιτ ν, ρωσιν δ μετ τοτους  μετά τους θεούς, ο ευσεβής άνθρωπος θα αποδώσει τιμές στους δαίμονες και εν συνεχεία στους ήρωες». Τούτο λοιπόν το ηρωικό γένος των ψυχών δεν έρχεται πάντοτε μετά τους θεούς, είναι αγνό και με περισσότερο νοητικό χαρακτήρα σε σχέση με τις άλλες ψυχές και, ενώ κατέρχεται για να ευεργετήσει τη ζωή των ανθρώπων, ως συμμέτοχο και στο βαρύ στοιχείο της κάτω περιοχής, έχει ωστόσο έντονα αναγωγικό προς τα άνω χαρακτήρα και εύκολα αποχωριζόμενο την ύλη. Για τούτο «ῥᾳδως ες τ νοητν ποκαθστανται κα πολλς περιδους κε διγουσιν», όπως ακριβώς τα κατεξοχήν άλογα γένη των ψυχών « οδ λως δυσχερς π λχιστον ες τ νοητν ποκαθστανται».
    Καθένας από τους θεούς διαχωρίζεται, χωρίς ανάμειξη, από τους δεύτερους, και οι πλέον πρωταρχικοί και καθολικοί από τους δαίμονες είναι τοποθετημένοι πάνω από τη σχέση του είδους αυτού και συμπράττουν με πνεύματα «περγεια κα μερικ» στις γενέσεις ορισμένων, όχι προχωρώντας σε φυσική ανάμειξη προς τα θνητά αλλά κινώντας τη φύση τους, τελειοποιώντας τη γόνιμη δύναμη τους, ευρύνοντας την ατραπό της γένεσης και περιορίζοντας όλα τα εμπόδια.
    Οι μύθοι λοιπόν σκεπάζουν τα πράγματα κάτω από λέξεις που ακούγονται ίδιες αλλά έχουν διαφορετική σημασία. Τα τέτοιου είδους δηλαδή έχουν τα ίδια ονόματα με τους θεούς που είναι οι αρχικοί αίτιοι της δικής τους βαθμίδας. Για τούτο λένε ότι οι θεοί ενώνονται με θνητές γυναίκες ή οι θνητοί άντρες με θεές. Αν όμως ήθελαν να μιλήσουν απερίφραστα και με σαφήνεια, θα έλεγαν ότι η Αφροδίτη, ο Άρης, η Θέτιδα και οι άλλοι θεοί, αρχίζοντας καθένας από επάνω, οδηγούν μέχρι τέλους τη δική τους βαθμίδα η οποία περιέχει πολλές αιτίες διαφοροποιημένες η μια από την άλλη ως προς την ουσία καθαυτή, επί παραδείγματι, αγγελικές και δαιμόνιες, ηρωικές και νυμφικές και τα παρόμοια. Οι ταπεινές λοιπόν δυνάμεις των βαθμίδων αυτών μεγάλη «κοινωναν νεστσαντο πρς τ νθρπινον γνος». Πράγματι τα τελευταία μέρη των πρώτων συμφύονται με τα αρχικά των δεύτερων, και με όλες γενικά τις φυσικές τους εκδηλώσεις συντελούν και στις γενέσεις, εξ ου και δημιουργείται πολλές φορές η εντύπωση ότι από την ανάμειξη και ένωσή τους με τους ανθρώπους γεννιούνται ήρωες, οι οποίοι θεωρείται ότι πλεονεκτούν κάπως σε σχέση με την ανθρώπινη φύση. Φυσική ομοιοπάθεια όμως δεν αναπτύσσει μόνο αυτό το δαιμόνιο γένος προς τους ανθρώπους, αλλά και άλλοι προς άλλους, όπως οι Νύμφες : άλλες προς τα δέντρα, άλλες προς τις πηγές και άλλες προς τα ελάφια ή τους δράκοντες.
    Πως όμως άλλοτε λέγεται ότι οι θεοί ενώνονται με τις θνητές γυναίκες και άλλοτε οι θεές με τους θνητούς άντρες ;;;
Στ’ αλήθεια, οι επαφές των θεών με τις θεές δημιουργούν θεούς ή δαίμονες αΐδιους. Οι ηρωικές ψυχές όμως, που έχουν διττά είδη ζωής, άλλοτε «μν κατ τ ν αυτας ρρεν κα τν το τατο κκλον» περιφορά φανερώνουν την θεοπρεπή δύναμή τους, και άλλοτε «κατ τ θλυ κα τν θατρου περοδον», και όταν και στις δύο εκδοχές επιτύχουν, υφίστανται ως ανεξάρτητες από τη γένεση, νοούν τα πρότερα αυτών και φροντίζουν τα δεύτερα. Όταν όμως αποτύχουν και στις δύο εκδοχές, δεν έχουν καμία διαφορά από τις αγελαίες ψυχές, στις οποίες η «το τατο κκλου» περιφορά ανακόπτεται και αυτή του «θατρου» υφίσταται κάθε λογής ρήξεις και παραμορφώσεις. Κατ’ ανάγκη, λοιπόν, ο ένας θα βρίσκεται στη σύμφωνη με τη φύση του κατάσταση, ενώ ο άλλος θα εμποδίζεται ως προς την εκδήλωση της οικείας του ενέργειας. Για τούτο και η ημίθεοι πράττουν σύμφωνα με τον ένα από τους δυο κύκλους που προέρχονται από τους θεούς : όσοι «τν τατο κκλον ελυτον χουσι» και «πρς τν ναγωγν ζων εσιν γηγερμνοι κα περ τατην νθεζουσιν» [και εγείρονται κατά την αναγωγική προς τα άνω ζωή και τελούν σε ένθεη έμπνευση σχετικά με αυτή], σ’ αυτούς λέγεται ότι έλαχε θεός πατέρας και θνητή μητέρα λόγω έλλειψης της ζωής προς την μία πλευρά. Όσοι πάλι «κατ τν θατρου περοδν εσιν εκνητοι κα περ τς πρξεις κατορθωτικο κα νθουσιαστικο», αυτοί είναι από θνητό πατέρα και θεά μητέρα. Με μία λέξη : η επιτυχία είτε στην μία πλευρά είτε στην άλλη φέρει τη σφραγίδα της θεϊκής αιτίας, και, στην περίπτωση της επικράτησης «το μν τατο κκλου», «τ θεον ρρεν εναι λγεται κα πατρικν», ενώ στην περίπτωση τη επικράτησης της περιφοράς «το θατρου μητρικν». Έτσι λοιπόν και ο Αχιλλέας είχε επιτυχία στις πράξεις σαν υιός θεάς που ήταν. Την έφεσή του μάλιστα προς την πράξη δείχνει και το ότι, όταν ήταν στον άδη, επιθυμούσε τη σωματική ζωή για την υπεράσπιση ου πατέρα του – βλ. τον 482ον στίχο της Λ΄ ραψωδίας της Οδύσσειας.
    Αντίθετα ο Μίνωας και ο Ραδάμανθυς ήταν υιοί του Διός, κινώντας τον εαυτό τους από γενέσεως προς το ΟΝ, έχοντας επαφή με τον κόσμο των θνητών [τς διακοσμσεως τν θνητν] μόνο κατά τον βαθμό που ήταν αναγκαίο.

Συγγραφέας κειμένου : Κεφάλας Ευστάθιος [13-6-2009, ΕΛΛΑΣ]


Πηγές

Πρόκλος

  • Σχόλια εις τον Κρατύλο Πλάτωνος, 117.1 – 118.59

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.